Press "Enter" to skip to content

Archiwum z Walimia. Powódź w 1935 roku

Zgodnie z obietnicą prezentujemy kolejną część archiwum rodziny Hanke z Walimia, jakie zostało odnalezione w ruinach prowadzonej przez nich przed wojną gospody, a udostępnione nam przez dysponenta archiwum – podróżniczkę, pisarkę i badaczkę tajemnic Dolnego Śląska – Joannę Lamparską.

O walimskim archiwum i o tym, co zawiera pisaliśmy już tutaj: Znalezisko w Walimiu. Szczegóły; Archiwum z Walimia. Nowe Informacje; Odkrycie z Walimia. Weryfikacje; Archiwum z Walimia. Prząść historię…; Archiwum z Walimia. Hanke na froncie.

W kolejnym odcinku chcielibyśmy omówić mały zbiór kartek pocztowych, jakie zachowały się pomiędzy zdjęciami i listami. Można je podzielić na dwie grupy – związane bezpośrednio z Walimiem i te, które nie dotyczą tej miejscowości, a z jakichś jednak powodów znalazły się w zbiorze, być może otrzymane przez rodzinę Hanke lub kupione przez nich przy jakiejś okazji na pamiątkę. Wszystkie kartki są puste, z wyjątkiem jednej.

Pocztówki nie związane z Walimiem

Pocztówka nr 1. Wieża widokowa Bismarcka na Wielkiej Sowie (Eulengebirge Bismarckturm). Wzniesiona w latach 1905-1906, uroczyście otwarta 24 maja 1906 r.  Wysokość wieży wynosi 25 m, średnica u podstawy 8 m, a na szczycie 4 m. Na parterze wieży urządzono izbę pamięci, w której ustawiono prawie metrowej wysokości popiersie kanclerza Otto von Bismarcka.

Pocztówka nr 2. Przedstawia basen miejski w Euskirchen – mieście w Nadrenii Północnej- Westfalii (ok. 55 tysięcy mieszkańców). Pocztówka pochodzi z lat 30. XX wieku. Obecnie w Euskirchen znajduje się wielki, supernowoczesny kompleks basenów i term z egzotyczną roślinnością.

Pocztówka nr 3. Przedstawia mały basen w niewielkiej miejscowości uzdrowiskowej Bad Münstereifel w Nadrenii Północnej-Westfalii, ok.10 km od Euskirchen. Pocztówka z lat 30. XX wieku.

Pocztówka nr 4. Panorama uzdrowiska Bad Münstereifel. Pocztówka z lat 30. XX wieku.

Pocztówka nr 5. Kuźnice Świdnickie – obecnie dzielnica Boguszowa-Gorc. Na pocztówce z lat 30. XX wieku widoczna jest dawna gospoda „Schöne Aussicht”, należąca w tym czasie do Paula Zimmera. Po 1945 r. mieściła się tu między innymi restauracja „Szarotka”. Obecnie budynek mieszkalny przy ulicy Górnej 11.

Pocztówka nr 6. Berlin. Widok na zamek berliński i Narodowy Pomnik Cesarza Wilhelma I. Zamek został zniszczony podczas II wojny światowej (obecnie jest odbudowywany), natomiast pomnik rozebrały władze NRD w latach 1949-1950. Pocztówka z lat 30. XX wieku.

Pocztówka nr 7. Jedyna kartka pocztowa z adnotacją na drugiej stronie. Wysłana została okupowanego Krakowa 9 czerwca 1943 r. Przedstawia jedną z akwareli – portret „Magdy”, znanego przedwojennego artysty malarza Henryka Uziembły (1879-1949). Na odwrocie kartki wysłanej w liście (brak koperty z adresatem) napisano: Drogi Przyjacielu i Pani, również dla stałych gości, na ile mnie oni znają, przesyłam najlepsze pozdrowienia z okazji Świąt Zielonoświątkowych z kraju polskiego. Kraju tymczasowego słońca, czy też tak zwanego Wschodu. Jestem wesoły, a niebo jest pełne skrzypiec [od red.: w sensie – jestem w doskonałym nastroju]. Kolega Walter Puff również prosi, aby wszystkich pozdrowić. Poza tym wszystko jest w należytym porządku. Heil Hitler. Przyjaciel Pause.

Pocztówki z Walimia

Walim 1, Walim 2. Pomnik żołnierzy z Walimia, Rzeczki, Sokolca, Grządek i Siedlikowa poległych podczas I wojny światowej, w latach 1914-1918. Znajdował się w miejscu obecnego parkingu za posesją nr 9 przy ul. Tadeusza Kościuszki. Rozebrany został  latem 1958 r. Ocalały trzy z pięciu płyt z wyrytymi 172 nazwiskami (znajdują się na cmentarzu). Na skrzydłach pomnika znajdowały się dwie płaskorzeźby – z lewej strony: chłopiec z matką podczas orki; z prawej – trzech walczących żołnierzy i czwarty, leżący i umierający bez hełmu.

Walim 3, Walim 4, Walim 5, Walim 6. Pocztówki, ilustrujące ogromne oberwanie chmury nad Walimiem i sąsiednimi miejscowościami, które spowodowało wielkie zniszczenia na ich terenie i polach uprawnych. Do zdarzenia doszło w sobotę 25 maja 1935 r. i była to największa naturalna katastrofa, jaka dotknęła ten rejon od wielu dziesięcioleci. Na burzę zbierało się od rana, ale dopiero o godzinie 16.45 według relacji zamieszczonej w wałbrzyskiej gazecie Neues Tageblatt in Waldenberg, zamieszczonej dwa dni później w Walimiu i okolicach dało się słyszeć potężne uderzenie pioruna. Oberwanie chmury swoim zasięgiem objęło duży obszar Walimia oraz sąsiednich kolonii i przysiółków dziś włączonych do tej miejscowości – Domachów (Wilhelmsthal), Siedlików (Zedlitzheide), Budzisław (Friedersdorf) oraz miejscowość Glinno (Heinrichau). Wezbrały wszystkie młynówki, a przez miejscowości przetoczyła się fala potoku Walimka szerokości 15 metrów! Fala kulminacyjna wody w pewnym momencie sięgnęła wysokości 2,5 metra! Ogromne potoki wody spływały  z pól od strony Siedlikowa i Glinna, niszcząc uprawy ziemniaków i buraków pastewnych. Pola, drogi i obejścia pokryła gruba warstwa mułu. Wezbrane wody niszczyły wszystko, co napotkały na swojej drodze, uszkadzając budynki mieszkalne i gospodarcze, stajnie oraz brzegi strumieni i potoków. Woda naniosła powyrywane z korzeniami drzewa, wielką ilość kamieni i głazów, uszkodziła kładki i mosty, zniszczyła płoty oraz sprzęty domowe, których nie zdążono zabezpieczyć w porę. Uszkodzone zostały także gazociąg i wodociąg. W Walimiu, w gospodarstwie Böera strażacy uratowali od utonięcia chłopca. Zresztą szczęśliwie nikt podczas tej gwałtownej powodzi nie zginął. Odnotowano natomiast duże straty w inwentarzu żywym – w masach wody tonęły nie tylko drób i króliki, ale nawet świnie i krowy. Wiele bitych dróg i przesiek zostało zniszczonych. Przez uszkodzoną ścianę w domu wdowy Werner w Budzisławiu, woda zniszczyła meble i wyposażenie domu. Większość piwnic zostało zalanych, a zgromadzone w nich zapasy żywności uległy zniszczeniu. W ratowaniu dobytku pomagali strażacy ochotnicy i fabryczna straż pożarna z zakładów lniarskich Websky&Hartmann z Walimia. Wypompowywanie wody z piwnic i zalanych gospodarstw trwało do niedzieli do godziny 3.30. Największe straty ponieśli mieszkańcy Siedlikowa.

Na prezentowanych poniżej w galerii pocztówkach widać zniszczony ogród w jednym z gospodarstw w Domachowie (foto Walim 3), zniszczone obejście gospodarstwa Böera w Walimiu (foto Walim 4), zniszczona droga we wsi – dziś ulica Juliusza Słowackiego (foto Walim 5), zniszczone obejście gospodarcze w Siedlikowie (foto Walim 6), zniszczone obejście przy domu Rennerów (foto Walim 7 i Walim 8; źródło: www.wustewaltersdorf.de).

Andrzej Dobkiewicz&Sobiesław Nowotny

7 LIKES

2 komentarze

  1. Marek Leśniak Marek Leśniak 31 lipca 2019

    Fot 5 to nie jest koryto potoku, tylko ul. Słowackiego (obecna nazwa)

    • Andrzej Dobkiewicz Andrzej Dobkiewicz Post author | 31 lipca 2019

      Dokładnie, przedwojenna Friedhofsweg 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Mission News Theme by Compete Themes.