Otworzyli mauzoleum rodziny von Kramsta!

Od niemal dwóch lat piszemy o potrzebie przeprowadzenia prac renowacyjno-konserwatorskich kaplicy grobowej jednego z najznakomitszych rodów wielkich przemysłowców Świebodzic – von Kramsta. Akcję tą prowadzimy wspólnie z Gazetą Świebodzic. W końcu coś zaczęło się w sprawie dziać.

Kilka tygodni temu zlikwidowano samowolę budowlaną w postaci nielegalnie stworzonego miejsca kultu na schodach i we wnęce prowadzącej do dawnego wejścia do mauzoleum. Niedawno kaplica została na chwilę otwarta [czytaj tutaj: Po naszej publikacji – zlikwidowano samowolkę budowlaną i uratowano zabytek].

30 października burmistrz Świebodzic Paweł Ozga opublikował zarządzenie, na podstawie którego  powołał zespół, mającego nadzorować częściową rozbiórkę muru, który kilkanaście lat temu powstał w miejscu drzwi prowadzących do wnętrza kaplicy.

W poniedziałek 3 listopada w obecności członków zespołu, wybito w murze blokującym wejście do mauzoleum otwór, przez który można było wejść do jego środka. Okazało się – co było dużą niespodzianką, że za sporej grubości murem zachowano oryginalne drzwi do mauzoleum, których w przyszłosci nie trzeba będzie dorabiać, a jedynie poddać renowacji. Celem prac było określenie stanu technicznego mauzoleum od wewnątrz. Na spotkanie nie przybyli jednak konserwatorzy, którzy po wizji lokalnej mieli przygotować zalecenia do realizacji przez władze gminy podczas planowanego remontu kaplicy. Wizja lokalna z udziałem przedstawicieli konserwatora wojewódzkiego z Wrocławia oraz delegatury wałbrzyskiej odbyła się dzień później.

Okazało się, że stan techniczny kaplicy wewnątrz jest nadspodziewanie dobry. W środku z wyjątkiem herbów namalowanych na ścianach i elementów wyłącznie architektonicznych, nie zauważono – póki co – żadnych ozdób kaplicy związanych ze sztuką sepulkralną. A według oryginalnego projektu wnętrza, w mauzoleum powinny znajdować się dwa dużych rozmiarów, prawdopodobnie kamienne świeczniki oraz rzeźba przedstawiająca figurę niezidentyfikowanej kobiety. Kto wie, czy te elementy nie są gdzieś złożone w niewidocznym na razie miejscu w mauzoleum, podobnie jak i figury aniołów, które zdobiły niegdyś wejście do niego. 

W wnętrzu jest za to – według wstępnych wyliczeń – aż 15 trumien. Wśród nich są prawdopodobnie dwie metalowe (jedna na pewno), które są w niezłym stanie. Większość drewnianych trumien jest w różnym stopniu uszkodzona lub wręcz zniszczona. Na pewno znajdują się w nich szczątki członków rodziny von Kramsta.

 – Kiedy będą prowadzone już prace remontowe i renowacyjno-konserwatorskie, wszystkie trumny, zarówno z poziomu zerowego kaplicy jak i z krypty znajdującej się pod nią, zostaną zabrane i zabezpieczone przed dostępem osób postronnych – mówi Tomasz Seminowicz, kierownik wydziału Funduszy Zewnętrznych w Urzędzie Miejskim w Świebodzicach, osoba od której tak naprawdę zależy, jak szybko uda się pozyskać zewnętrzne fundusze na prace przy mauzoleum, co determinuje termin ich realizacji.

 – Ciekawostką jest, że we wnętrzu zauważyłem chyba jakieś stare elementy, być może wyposażenie z innych grobów, zabrane z cmentarza. Grobowiec praktycznie nie był otwierany od kilkudziesięciu lat, więc być może, że znajdują się w nim jakieś cenne artefakty – mówi Wojciech Latuszek, radny miejski, który zjawił się na miejscu prac drugiego dnia.

Największym zaskoczeniem i to pozytywnym jest fakt, że zachowały się stare drzwi, które kiedyś prowadziły do mauzoleum. A to oznacza, że o ile ich stan techniczny pozwoli, nie trzeba będzie ich odtwarzać, a jedynie poddać renowacji i zabiegom konserwatorskim, celem przywrócenia do pierwotnego wyglądu.

Zlecone zostało już przygotowanie projektu prac renowacyjnych i remontowych, w których uwzględnione zostaną wytyczne konserwatora, przygotowane w oparciu o wspomnianą wizję lokalną. Projekt ten ma być gotowy w kwietniu przyszłego roku.

 – Dopiero wtedy będziemy mogli poszukać środków zewnętrznych i zacząć starać się o dotację na ten cel. Biorąc pod uwagę realia myślę, że na tym właśnie skupimy się w 2026 roku. Prace w mauzoleum realizowalibyśmy wówczas w 2027 roku. Oczywiście może się zdarzyć, że nastąpi to szybciej, ale podane terminy są najbardziej realne – dodaje Tomasz Seminowicz.

Z uzyskanych informacji wynika, że projekt będzie zakładał przede wszystkim remont i prace konserwacyjno-renowatorskie elewacji zewnętrznej, dachu i obróbek blacharskich mauzoleum wraz z rozbiórką przemurowania otworu wejściowego do kaplicy, wykonaniem nowej kraty zabezpieczającej wejście, także remontem schodów. Zabezpieczenia wymagać będzie także okulus – otwór w sklepieniu mauzoleum, doświetlający jego wnętrze.

 – Oczywiście zależy nam na tym, aby planowane prace objęły jak najszerszy zakres. W grę wchodzi odtworzenie w jak największym stopniu pierwotnego wyglądu mauzoleum, łącznie z elementami zdobiącymi elewację i dach, a więc chociażby figury aniołów flankujące wejście, które zaginęły po 1945 roku. Byłoby wspaniale, gdyby udało się nam także zdobyć fundusze – być może w kolejnych etapach prac – na remont wnętrza i odnowienie i uporządkowanie trumien ze szczątkami – mówi Tomasz Seminowicz.

Miejmy nadzieję, że do końca tej kadencji samorządu, włodarze Świebodzic staną na wysokości zadania i zdołają doprowadzić do odzyskania przez mauzoleum rodziny von Kramsta wyglądu i stanu technicznego z czasów świetności. To była zbyt ważna rodzina w dziejach miasta, aby w dalszym ciągu tolerować obecny stan zachowania mauzoleum tego rodu, którego przedstawiciele, w większości wybitni przemysłowcy, mający bardzo duże i liczne zakłady oraz wytwórnie w całym regionie – w przeciwieństwie do Gustawa Beckera – tego od zegarów, są kompletnie pomijani w promocji Świebodzic.

Niestety, nie możemy Państwu udostępnić zdjęć z wnętrza mauzoleum. Mimo, iż pilotujemy sprawę od wielu miesięcy i właściwie wszystkie działania są wypadkową naszej inicjatywy i naszych starań, nie zostaliśmy zaproszeni, ani nawet powiadomieni przez władze miasta o otwarciu grobowca. Te ostatnie odmówiły także udostępnienia zdjęć, które zostały wykonane przez pracowników Urzędu Miejskiego w Świebodzicach.

W tej chwili wejście do mauzoleum jest ponownie zablokowane. Wybity otwór został zasłonięty płytą drewnopodobną i zabezpieczony metalową kratą. Mauzoleum objęte jest także całodobowym monitoringiem, aby zapobiec próbom włamania się do niego.

Andrzej Dobkiewicz (Fundacja IDEA)

5 LIKES