Penetrując archiwa natrafiliśmy na ciekawy dokument z 1959 roku, sporządzony przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Świdnicy, a dotyczący gospodarki miasta.
Dokument jest o tyle ciekawy, że zawiera wiele informacji, uściślających naszą wiedzę w zakresie planowania działań związanych z utrzymaniem miasta i jego rozwojem gospodarczym w latach 1959-1965. Jest niejako obrazem postępu prac i planów związanych z funkcjonowaniem miasta i jego ludności w końcowym okresie ogólnopolskiego tzw. I Planu Pięcioletniego (1956-1960) i II Planu Pięcioletniego (1961-1965). Pierwszą część publikacji można przeczytać tutaj: Świdnica w 1959 roku (cz.1).
Informacja z realizacji programu rozwoju gospodarczego miasta Świdnicy na lata 1959-1960, 1961-1965 oraz programu uporządkowania miasta
„Przechodząc do omówienia realizacji zadań z zakresu urządzenia gospodarki komunalnej trzeba bezsprzecznie stwierdzić, że w roku 1959 udało nam się nadspodziewanie dużo zadań, wynikających z programu rozwoju już zrealizować, bądź też przewidzieć je do wykonawstwa do końca bieżącego roku.
Na kapitalne remonty budynków mieszkalnych w 1959 r. posiadamy 14.000.000 zł, za które ma być wyremontowanych 1789 izb mieszkalnych.
W okresie I-go kwartału wydatkowaliśmy 3.200.000 złotych, na przeprowadzenie remontów w 222 izbach, nie licząc wydatków na remonty bieżące w wysokości 764.500 złotych.
W celu uzyskania dalszej poprawy zaopatrzenia mieszkańców w wodę, rozpoczęto w I-szym kwartale budowę nowej studni głębinowej, która zostanie oddana do użytku w końca roku bieżącego.
Na ulicy Pułaskiego dokonuje się wymiany sieci wodociągowej. Już na przestrzeni 600 mb. przeprowadzono wykopy i układane są rury wodociągowe. Po zakończeniu robót przy ul. Pułaskiego wymiana rurociągu nastąpi również przy ul. Nowotki. W efekcie zmniejszą się straty wody sieci i nastąpi lepszy dopływ do urządzeń domowych. Sprawa przyłączenia do sieci wodociągowej i gazowej kolonii pod Pszennem i Kraszowic nie przedstawia się najlepiej. Prezydium MRN czyni usiłowania mające na celu spowodowanie mieszkańców do wykonania wykopów, niestety, idzie to bardzo opornie, gdyż na 120 nieruchomości (domki jednorodzinne i dwurodzinne) chęć rozpoczęcia robot wyraziło tylko 46 właścicieli i użytkowników, a reszta nie wyraziła chęci brania udziału w pracach w ramach czynu społecznego. Analogiczna sytuacja zaistniała z mieszkańcami Kraszowic. Tutaj trzeba powiedzieć sobie jasno, że jeżeli społeczeństwo nie udzieli pomocy w zamierzeniach Prezydium, przypuszczalnie w ramach planu inwestycyjnego podłączenia Kraszewie i kolonii pod Pszennem, należy spodziewać się nie wcześniej niż w latach 1965-1967. Inaczej podeszli do tego zagadnienia mieszkańcy przy ul. Bystrzyckiej, którzy przyczynili się do podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej w ramach czynu społecznego, z której korzysta już około 12 rodzin.
W końcu II-go kwartału zostanie oddany do użytku zbiornik gazowy o pojemności 10.000 m³. Wyremontowano dwa istniejące zbiorniki gazowe w wyniku czego poważnie obniżyły się straty gazu w sieci, które stanowią 44,8 % w stosunku do przewidywanych strat, a w porównaniu do analogicznego okresu roku ubiegłego wynoszą zaledwie 12,6 %.
Istniejące urządzenia oraz budynek łaźni miejskiej są całkowicie wyeksploatowane, dlatego tez w programie rozwoju miasta znalazły odzwierciadlenie postulaty odnośnie budowy nowej łaźni wraz krytym basenem pływackim. Odnośnie tego zagadnienia zostały opracowane założenia na budowę zlokalizowaną przy ul. Równej. W celu utrzymania istniejącego obiektu w dalszej eksploatacji, w miesiącu czerwcu zostanie przeprowadzony remont zabezpieczający.
W I-szym kwartale otrzymaliśmy dwa nowe autobusy marki „San”, do końca roku tabor zwiększy się o dalsze trzy jednostki tak, że komunikacja będzie posiadała 10 autobusów.
Zwiększono sieć komunikacyjną o dwie linie. Należy podkreślić, że uległy zmniejszeniu straty, które ponosiliśmy na utrzymaniu komunikacji miejskiej. Jeżeli jeszcze w IV kwartale do każdego autobusu dopłacaliśmy miesięcznie około 20 tysięcy złotych, to obecnie przy 7-miu wozach dopłacamy kwartalnie do jednej jednostki 24.400 złotych.
Zakład Oczyszczania Miasta otrzymał jeden wóz 5-tonowy, jeden specjalny samochód asenizacyjny, który pomógł usunąć nagromadzone nieczystości płynne. Zamontowano trzysta nowych koszy na śmieci i trzysta sztuk pojemników, które zostały umieszczone w posesjach tam, gdzie nie ma śmietników stałych i odpowiednich dojazdów. Ich ilość w stosunku do potrzeb jest jeszcze za mała, niemniej zwiększenie taboru i pojemników wpłynęło na sprawniejszą pracę ZOM-u [od red. Zakład Oczyszczania Miasta].
Urządzenie pokoi hotelowych pozostawia wiele do życzenia. W programie przewidzieliśmy modernizację juz w 1959 roku częściową. Prezydium przewidziało kredyty na zakup mebli i bielizny pościelowej. Ponadto w hotelu przy, ul. Marksa 11 [od red. obecnie ulica Kotlarska] przeprowadza się remont dachu i przebudowę pomieszczeń, które będą oddane do dyspozycji S.Z.C[1].
Problem oświetlenia ulic również wymagał szczegółowego opracowania. W 1959 r. na tym odcinku zrobimy poważny krok naprzód. W samym tylko I kwartale doprowadzono do stanu używalności istniejącą sieć oświetlenia elektrycznego i gazowego. Zainstalowano 7 nowych punktów oświetlenia elektrycznego, a mianowicie; dwie przy ul. Bohaterów Getta i 5 przy zbiegu ulic Oświęcimskiej, Ks. Bolko, Komunardów, Sikorskiego i Armii Czerwonej. W końcowej fazie jest instalacja oświetlenia przy ul. H. Sawickiej [od red. obecnie ulica Wałbrzyska].
Ponadto Zakłady Energetyczne w 1959 roku, w ramach eksploatacji zainstaluje 55 punktów świetlnych elektrycznych. Niezależnie od tego Prezydium projektuje wygospodarować kwotę około 100 tysięcy złotych na dalszą instalację 30 punktów w miejscach najbardziej koniecznych. Najprawdopodobniej w ramach inwestycji przewiduje się również jeszcze w 1959 roku założenie oświetlenia jarzeniowego na głównych ulicach przelotowych miasta tj. Wrocławskiej, Wolności, Al. Niepodległości Pl. Grunwaldzkim, Żeromskiego, Oświęcimskiej, Komunardów, Świerczewskiego, Rynku i Westerplatte kosztem około milion złotych.
Zastrzegany się jednak, że nie Prezydium w tym wypadku jest bezpośrednim inwestorem lecz Zakłady Energetyczne i czy te zamierzenia będą w pełni wykonane, nie jesteśmy w stanie zagwarantować. Wykonanie tych zadań spowodowały kilkakrotne narady na szczeblu wojewódzkim z przedstawicielami Ministerstwa Energetyki i Gospodarki Komunalnej, w wyniku której Świdnica otrzyma kosztem zmniejszenia zadań z tego zakresu na innych terenach województwa wrocławskiego.
Jeśli weźmiemy pod uwagę sprawę doprowadzenia do należytego stanu dróg to I-szy kwartał nie był okresem sezonowym na prowadzenie tego rodzaju prac. Prezydium z dniem 1.1.1959 r. powołało Miejską Służbę Drogową, która przeprowadziła drobne remonty ulic o powierzchni 1.171 m² i przygotowała materiał do budowy dróg w ilości 1539 ton. W najbliższym okresie zostanie rozpoczęty kapitalny remont ulicy Okrężnej. Z pozostałych urządzeń gospodarki komunalnej po odpowiednim przygotowaniu i remontach zostały oddane do użytku społeczeństwa w dniu 1 maja pływalnia i ośrodek przywodny w parku miejskim.
Realizacja zadań z zakresu urządzeń kulturalno-socjalnych przedstawia się następująco. Od grudnia 1958 r. prowadzi się przebudowę sali teatru miejskiego, mieszczącej się w kompleksie zabudowań ratusza. Na ten cel wydatkowano już ponad 300.000 złotych na opłacenie prac związanych z wyburzeniem ścian, przeprowadzeniem robót wodociągowo-kanalizacyjnych i centralnego ogrzewania oraz murarskich.
W zakresie oświaty podstawowej budujemy nową szkołę przy ul. Okrężnej, w roku bieżącym obiekt ten zostanie doprowadzony do stanu surowego, zamkniętego[2]. Kredyty inwestycyjne w 1959 roku wynoszą 2 miliony złotych, z tego w I-szym kwartale wykorzystano 568.448 zł. Wykonano juz roboty fundamentowe, mury fundamentowe do wysokości podłogi parteru oraz wykopy pod salę gimnastyczną.
Na ukończeniu jest adaptacja budynku przy ul. Okrężnej, z przeznaczeniem na przedszkole, które projektuje się uruchomić miesiącu sierpniu b.r.[3]
Jeśli idzie o sieć szkół średnich sporządzono założenia na budowę szkoły zawodowej. W kompleksie projektowanych budynków znajdzie pomieszczenie Zasadnicza Szkoła Zawodowa, której uruchomienie pomoże nam rozwiązać problem siły roboczej wykwalifikowanej dla budownictwa. Szkoła została zlokalizowana przy ul. Bokserskiej[4], rozpoczęcie budowy projektuje się w roku 1960, a jej zakończenie w 1962. Do czasu ukończenia budowy przy istniejącej szkole zawodowej w roku szkolnym 1959/1960 projektuje się utworzyć Wydział Budowlany o 2-ch oddziałach. W chwili obecnej trwają pertraktacje z Kuratorium Szkolnym we Wrocławiu.
W zakresie służby zdrowia opracowano dokumentację na adopcję budynku po przedszkolu przy ul. Traugutta na cele lecznictwa zamkniętego tj. Oddział na Dziecięcy[5]. Roboty związane z przebudową zostaną rozpoczęte początkiem miesiąca czerwca br.
Jest również w trakcie opracowania dokumentacja na budowę kanału i oczyszczajnika ściekowego w Szpitalu Zakaźnym. Ponadto z końcem roku 1958 roku opracowano i zapłacono za dokumentację na remont Szpitala Zakaźnego.
Jeśli chodzi o zagospodarowanie obiektów to pozostał nam tylko jeden przy ul. Częstochowskiej, w którym pierwotnie miała być uruchomiona kaflarnia. Mimo opracowania dokumentacji WKPG[6] zrezygnowało z budowy kaflarni w Świdnicy ze względu na stopień zniszczenia obiektu i zbyt duże nakłady. W miesiącu styczniu oferowaliśmy wielu jednostkom ten obiekt do zagospodarowania, niestety nikt na powyższe nie wyraził zgody. Obecnie trwają porozumienia wstępne, aby w obiekcie tym z funduszów interwencyjnych uruchomić zakład przerobu kamieni półszlachetnych („nefrytu”). Jednakże konkretnych w tej materii [od red. decyzji] na szczeblu wojewódzkim jeszcze nie podjęto
W ramach generalnego uporządkowania miasta w roku 1959 Prezydium podjęło szereg postanowień ściśle kontrolując ich realizację tak, aby wszystkie polecenia zmierzające do podniesienia estetycznego wyglądu miasta były bezwzględnie wykonane.
W związku z tym ostatecznie komisyjnie ustalono ilość obiektów przeznaczonych do rozbiórki. W/g ustaleń na terenie miasta znajduje się około 300.000 m³ gruzu do usunięcia. Ponieważ Oddział Rozbiórkowy jest zdolny w ramach posiadanego sprzętu i transportu rocznie usunąć 50.000 m³ gruzu, a zatem oczyszczenie w pełni wszystkich planów na których znajdują się gruzy bądź obiekty przeznaczone do rozbiórki może nastąpić dopiero w okresie 6 lat.
Prezydium Miejskiej Rady Narodowej szuka możliwie jak najlepszego rozwiązania. W najbliższym czasie, to jest po dokonaniu pełnego rozeznania, rozpatrzy możliwości zwiększenia, zatrudnienia i usprzętowienia Oddziału Rozbiórkowego, co umożliwi skrócenie terminu i zakończenia prac rozbiórkowych. Prezydium projektuje całą nadwyżkę budżetową i inne wyprodukowane środki przeznaczyć na ten cel.
W okresie wiosennym przystąpiono do uporządkowania terenów zielonych dokonując koniecznej konserwacji zieleni. Posadzono krzewy i kwiaty ozdobne, uporządkowano parki i skwery, założono 7 piaskownic dla dzieci oraz kończy się budowę ogródka jordanowskiego przy zbiegu ul. Konopnickiej i 1-ego Maja.
W czasie wiosennej akcji sanitarno-porządkowej usunięto nagromadzone sterty nieczystości stałych w okresie zimowym.
Obecnie dokonuje się systematycznego opróżniania śmietników, zamiatania ulic, polewa się ulice. Została również uaktywniona praca dozorców, w związku z tym ilość skarg z tego tytułu wybitnie się zmniejszyła, a miasto nasze bezsprzecznie zyskało juz na wyglądzie, mimo istniejących jeszcze niedociągnięć w tej materii.
Wiele uwag padło poprzednio pod adresem Prezydium, że nie wykonuje własnych uchwał jak to miało miejsce z zakazem hodowli zwierząt – bydła w śródmieściu. Obecnie prowadzi się akcję likwidacyjną hodowli zwierząt gospodarskich z tym, że winna być ona zakończona w terminie do dnia 30 czerwca 1959 r.
Również w ramach uporządkowania miasta i zapewnienia stanu zdrowotnego zlecono Biuru Projektów Meolioracyjnych opracowanie dokumentacji na przeprowadzenie melioracji brzegów rzek: Bystrzycy i Witoszówki, jak również różnego rodzaju rowów odpływowych i zbiorników wodnych. Samo uporządkowanie następować będzie sukcesywnie od roku 1960 do 1964.
Prezydium w swych poczynaniach nie tylko dąży o podniesienie estetyki ulic ale również wnętrz budynków mieszkalnych. Dlatego tez w ramach ustawy o prawie lokalowym i ustawy o zabezpieczeniu własności społecznej lokatorzy budynków mieszkalnych i użytkowych zobowiązani zostali do utrzymywania w należytym stanie eksploatacyjnym zajmowanych mieszkań, do wykonywania drobnych robot konserwacyjnych na własny koszt, z uprzedzeniem o odpowiedzialności za rozmyślną dewastację lub niszczenie zajmowanych pomieszczeń. Na ukończeniu jest również sporządzanie rejestru nieruchomości, na podstawie którego ustali się ilość i wartość majątku państwowego, którym dysponujemy na terenie miasta.
Należy zaznaczyć również że na uporządkowanie miasta będzie miała wpływ akcja czynów społecznych. W okresie zimowym są prowadzone w niewielkich rozmiarach, już na koniec kwietnia dała efekty, gdyż z terenu miasta wywieziono 540 m3 gruzu, uporządkowano gruzowiska i częściowo rozebrano mury. W odgruzowywaniu brali udział pracownicy Zakładów Wytwórczych Aparatury Precyzyjnych, Zakładów Wytwórczych Elektrotechniki Motoryzacyjnych, Świdnickiej Fabryki Urządzeń Przemysłowych, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, 70 uczniów Liceum Ekonomicznego oraz pracownicy Spółdzielni Naprawy Wag. Mieszkańcy budynków przy ul. Bystrzyckiej nr. 19 w ramach czynu społecznego dokonali wykopu pod rurociąg wodny i ludność tam zamieszkała otrzymała wodę z wodociągów miejskich. Ludność ulic Willowej, Łąkowej i Nasypowej rozrzuciła żużel na powierzchni 1.950 m² poprawiając tym samym stan nawierzchni ulic. W trakcie przygotowania jest wiele innych prac, otrzymaliśmy przydziały materiałów, na prowadzenie czynów społecznych.”
Redakcja
[1] Skrót niezidentyfikowany.
[2] Chodzi o późniejszą Szkołę Podstawową nr 6, która znajduje się przy ulicy Jodłowej 21.
[3] To poniemiecka willa wzniesiona w latach 1880-1884 przy ulicy Okrężnej 30.
[4] Projekt nigdy nie został zrealizowany.
[5] Prawdopodobnie chodzi o budynek nr 7, w którym mieściła się później Szkoła Podstawowa nr 15.
[6] Skrót niezidentyfikowany.
8 LIKES
Skomentuj jako pierwszy!