Życie kulturalne Strzegomia podczas Wielkiej Wojny 1914-1918: Koncerty Hermanna Gury

W czasie Wielkiej Wojny do Strzegomia nie mogli przyjeżdżać artyści  z innych krajów europejskich, tak jak to miało miejsce w XIX wieku. Również artyści niemieccy rzadko odwiedzali miasto ze swoimi występami.

Jednym z wyjątków były dwa koncerty Hermanna Gury, które odbyły się w kwietniu i październiku 1916 roku. W czasie pierwszego występu zatytułowanego „Wagner-Abend” artyście towarzyszyła śpiewaczka operowa Frieda Langendorff, natomiast w drugim koncercie zatytułowanym „Loewe-Schubert-Abend” artysta wystąpił sam. Zanim przejdę do opisu obu koncertów chciałbym przedstawić postać i karierę Hermanna Gury, który urodził się  5 kwietnia 1870 roku we Wrocławiu i był znakomitym barytonem. Był synem śpiewaka operowego Eugena Gury i w dzieciństwie to ojciec uczył go śpiewu. Następnie studiował śpiew w Monachium u Hansa Hasselbeck’a i Maxa Zenger’a. Pracę jako śpiewak operowy rozpoczął w roku 1890 w teatrze zdrojowym w Bad Reichenhalls występując w operze „Das Nachtlager von Grenada”  (Obóz nocny pod Grenadą”. Jeszcze w tym samym roku został zaproszony przez Richarda Straussa do teatru nadwornego w Weimarze, gdzie wystąpił w operze „Der fliegende Holländer” (Latający Holender). Po tych występach przyszły kolejne propozycje. Hermann Gura występował w Rydze, w Operze Krolla w Berlinie (Krolloper) w teatrze w Akwizgranie (1892/93) i wielu innych scenach operowych w Niemczech. W roku 1896 na dłużej zagościł w Schwerinie, gdzie został głównym reżyserem operowym i stanowisko to pełnił aż do końca XIX stulecia. Tam święcił swoje największe triumfy wcielając się w role: Hansa Sachsa, Alberich’a, Wolframa, Petrucchio i Don Juana.

W latach 1908-1910  Hermann Gura gościł ze swoim zespołem w Pradze, a następnie przeniósł się do Berlina, gdzie założył swój własny teatr operowy o nazwie „die Gura-Oper“. W roku 1911 objął kierownictwo opery komicznej w Berlinie a w latach 1912-1914 Gura był kierownikiem gościnnych przedstawień Opery Londyńskiej, na deskach której wystawił między innymi „Der Rosenkavalier” (Kawaler srebrnej róży). Wraz z własnym zespołem podróżował po Anglii wystawiając dzieła Straussa, Richarda Wagnera i Wolfganga Amadeusza Mozarta. Po wybuchu wojny Gura przez dwa lata służył w wojsku, a następnie koncertował w Niemczech i dwa z takich koncertów odbyły się w Strzegomiu. Po wojnie Hermann Gura występował w Helsinkach i koncertował ze swoim zespołem po Europie. Po zakończeniu kariery śpiewaka został nauczycielem w Klindworth-Scharwenka-Konservatorium w Berlinie. Zmarł 15 października 1945 roku w Gailhof pod Hanoverem.

            Ogłoszenia o pierwszym występie Hermanna Gury w Strzegomiu ukazały się 26 marca 1916 roku, a sam koncert zapowiadano na 6 kwietnia tego roku. W następnym artykule poinformowano strzegomskich czytelników, że Hermann Gura występował w grudniu zeszłego roku na okupowanych terenach Belgii i Francji na zaproszenie gubernatora generalnego Brukseli i dał 14 koncertów dla stacjonujących tam żołnierzy niemieckich. Natomiast w marcu na zaproszenie marszałka von Hindenburga dał szereg koncertów dla żołnierzy stacjonujących w Kownie, Wilnie i Grodnie. W następnym ogłoszeniu dodano kolejne informacje o przyszłym koncercie, który został zatytułowany „Richard Wagnber-Abend” i oprócz Hermanna Gury mieli w nim wystąpić śpiewaczka operowa Frieda Langendorff oraz pianista Leopold Spielmann. Na koncert miały składać się następujące utwory:

• Kaisermarsch, marsz cesarski w wykonaniu Leopolda Spielmann‘a;
• Tannhäuser II Akt: Auftrittsarie der Elisabeth (Frau Langendorff) „Dich teure Halle grüss ich wieder“- aria Elżbiety w II aktu opery Tannhäuser
• Lied des Wolfram (Herr Gura) „Blick ich umher“ -Pieśń Wolframa
• III. Akt.: Szene zwischen Elisabeth und Wolfram – (Scena między Elżbietą a Wolframem ) – (Frau Langendorff und Herr Gura) „Gebet und Lied an den Abendstern“
• Rienzi. Arie des Adriano (Frau Langendorff) – Aria Adriano z opery „Rienzi, der letzte der Tribunen” (Rienzi, ostatni z trybunów lub Rienzi – ostatni trybun);
• Walküre. Wotan´s Abschied und Feuerzauber (Herr Gura) – (Pożegnanie Wotana)
• 3 Lieder (Studien zu Tristan und Isolde, Frau Langendorff) – Trzy pieśni z opery Tristan i Izolda;
• Der Engel – (Anioł)
• Schmerzen – (Ból)
• Träume – (marzenia)
• Tristan und Isolde – Isoldens Verklärung (Frau Langendorff) – (Przemiana Isoldy)

Rozpoczęcie koncertu wyznaczono na godzinę 20.15 w hotelu „Deutscher Kaiser” w rynku.

            W następnym artykule zapowiadającym koncert Hermanna Gury autor poinformował czytelników, że śpiewak tuż przed wybuchem wojny odniósł wielki sukces w czasie swojego tournée  w Anglii i zacytował niektóre gazety angielskie, które teraz w czasie wojny określały Niemców jako barbarzyńców. „Globe“: Herr Gura rangiert auf dem Kontinent als Lieder- und Wagnersänger sehr hoch, und jetzt, da er London Gelegenheit gegeben hat, ihn zu hören, wird er wohl ewig auch hier als einer der Erwählten unter den Sängern gelten. (Pan Gura plasuje się na kontynencie jako śpiewak wagnerowski na bardzo wysokim miejscu a teraz, gdy mamy okazję słuchać go w Londynie  to na pewno zostanie zaliczony do najlepszych śpiewaków.)– „Daily Telegraph“: Nur in großen Intervallen ist das Londoner Publikum bevorzugt, einen Sänger mit solch ungewöhnlicher Kraft und gründlicher Kenntnis zu hören. Herr Gura ist zweifellos einer der empfindungsreichsten Sänger der Gegenwart. (Rzadko publiczność londyńska ma zaszczyt  słuchać śpiewaka z tak nadzwyczajną siłą i umiejętnościami. Pan Gura jest bez wątpienia jednym z najbardziej wrażliwych śpiewaków obecnych czasów. – „Times“: Der große Künstler besitzt eine mächtige Baritonstimme und eine hervorragende Darstellungskunst. (Wielki artysta posiada potężny baryton i znakomitą umiejętność interpretacji.) W artykule znalazło się także jedno zdanie o artystce , która miała towarzyszyć Hermannowi Gurze – pani Langendorff, w którym poinformowano czytelników, ze oboje występowali w Covent Garden-Theater w Londynie.

            Dwa dni po koncercie 8 kwietnia w gazecie „Striegauer Anzeiger” ukazała się krótka recenzja. Jej autor na wstępnie zaznaczył, że w tak ciężkich czasach mieszkańcy Strzegomian rzadko mogą posłuchać występów znakomitych wykonawców i pewnie dlatego. Oraz z miłości do twórczości Richarda Wagnera, na koncert przyszło bardzo dużo melomanów. Jednak wielu z nich było rozczarowanych występem Hermanna Gury, który zdaniem recenzenta był chyba niedysponowany i nie porwał słuchaczy swoim występem, czego nie można było powiedzieć o

Pani Friedzie Langendorff. Koncert rozpoczął się od wykonania przez pianistę pana Leopolda Spielmanna marsza cesarskiego Richarda Wagnera, który został wykonany po mistrzowsku. Po wstępie pani Langendorff zaśpiewała arię „Dich teure halle grüß ich wieder“ a następnie Hermann Gura wykonał pieśń Wolframa „Blick ich umher“. Następnie zaśpiewali w duecie scenę miedzy Elisabeth a Wiolframem z trzeciego aktu zatytułowana „Gebet und Lied an den Abendstern“. Recenzent wymienił wszystkie utwory wykonane przez artystów, podkreślając znakomitą dyspozycję pani Langenderff, której zwieńczeniem było wykonanie arii Izoldy. Początkowo publiczność przyjęła występ chłodno, być może ze względu na słaby, wobec oczekiwać, występ Hermanna Gury, ale potem nagradzała każdy występ artystów gromkimi brawami.

            Występ w Strzegomiu pana Hermana Gury nie był udany, ale wkrótce mógł się on zrehabilitować przed strzegomska publicznością, ponieważ w październiku przyjechał ponownie do miasta, tym razem z programem zatytułowanym „Loewe-Schubert-Abend”. Tym razem przyjechał tylko z pianistą panem Leopoldem Spielmannem. Koncert tak jak poprzednio miał odbyć się w hotelu „Deutscher Kaiser”. W programie zapowiadano wykonanie utworów Loewe’a, Jensena, Schuberta i Liszta. Koncert odbył się 24 października o godzinie 20.15 a ceny biletów wynosiły od 2 marek za pierwsze miejsce po 80 fenigów za miejsce na galerii. Tak jak poprzednim razem koncert doczekał się dokładnego omówienia w prasie lokalnej. Już w pierwszym zdaniu autor recenzji napisał, że śpiewak tym razem miał więcej szczęścia niż podczas poprzedniego swojego występu w mieście. Autor podkreślił znakomity warsztat wokalny śpiewaka i jego umiejętności interpretowania różnych kompozycji. Na początku występu Hermann Gura zaśpiewał trzy  ballady Löwe’a „Archibald Douglas“,„Süßes Begräbnis“ i „Edward“. W drugiej części koncertu wykonał pieśni Schuberta: „Der Musensohn“, „Der Lindenbaum“, „Der Zwerg“ oraz bardzo znana balladę „Erlkönig“. Autor recenzji podkreślał, że artyście znakomicie udawało się oddać swoim śpiewem zarówno poważne jak i delikatne tony. W trzecviej części śpiewak wykonał następujące utwory autorstwa Löwe‘a: „Kleiner Haushalt“, „Die wandelnde Glocke“, „Hinkende Jamben“, „Die Katzenkönigin“ a na koniec balladę „Tom der Reimer“.

            Recenzent nie zapomniał pochwalić towarzyszącemu śpiewakowi pianisty, pana Leopolda Spielmanna, który jego zdaniem wywiązał się ze swojego zadania znakomicie. Można był od razu zauważyć, że obaj artyście są znakomicie ze sobą zgrani. Leopold Spielmann okazał się również znakomitym solistą wykonując perfekcyjnie kompozycje Jensena: „Alla Maria“, „Canzonetta“ i „Scherzo“ , następnie „12 ungarische Rhapsodie” Franciszka Liszta. Koncert obu artystów zakończył się pełnym sukcesem i został nagrodzony gromkimi brawami. Jest pewne, że  drugim koncertem Hermann Gura udowodnił strzegomskiej publiczności swój wielki talent i zmazał w ich pamięci swój pierwszy niezbyt udany występ sprzed kilku miesięcy.

Marek Żubryd

1 LIKE