Na okres zimowy przerwane zostały prace archeologiczno-ekshumacyjne w Tomkowicach (gmina Strzegom). Przypomnijmy, że na terenie cmentarza komunalnego znajduje się kwatera w której pochowano ponad 70 żołnierzy niemieckich, którzy zginęli w 1945 roku podczas walk o Strzegom i w jego okolicach. Szczegółowo o odkryciu grobów i ekshumacji szczątków przez specjalistów z poznańskiej Pracowni Badań Historycznych i Archeologicznych Pomost pisaliśmy tutaj: Kolejne ekshumacje żołnierzy w powiecie świdnickim. Zlokalizowano 72 pochówki.
Jesienią 2025 roku odbyło się kilka sesji związanych z prowadzonymi ekshumacjami, podczas których odkryto szczątki kilkudziesięciu żołnierzy. Jak informują badacze, w przypadku tej kwatery istnieje duża szansa na identyfikację większości pochowanych. Zachowały się bowiem szczegółowe listy z imionami i nazwiskami pochowanych żołnierzy, a także dokładny plan rozmieszczenia grobów.
– Według dokumentów archiwalnych na cmentarzu ewangelickim w Tomkowicach (wówczas Thomaswaldau) w 1945 roku pochowano ponad 70 niemieckich żołnierzy. Do dziś na powierzchni nie zachowały się żadne ślady grobów z tamtych czasów, a teren został przeznaczony na nowe pochówki w ramach obecnego cmentarza katolickiego. Analiza kartograficzna pozwoliła nam jednak wytypować miejsce do rozpoczęcia prac sondażowych. Już pierwszego dnia działań natrafiliśmy na rząd pojedynczych grobów wojennych. Prace postępują stopniowo ze względu na współczesne zagospodarowanie terenu i znaczną głębokość pochówków. Dotychczas udało nam się odnaleźć groby 33 żołnierzy niemieckich, przy których znajdowało się 11 tak zwanych nieśmiertelników – mówi dr Maksymilian Frąckowiak, kierujący pracami w Tomkowicach. Podczas ostatnich, ubiegłorocznych ekshumacji, jakie przeprowadzono w dniach 25-26 listopada, odnaleziono szczątki kolejnych 8 żołnierzy, przy których znajdowało się 5 tzw. nieśmiertelników, pozwalających zidentyfikować żołnierzy. Obok szczątków archeolodzy natrafiają na różnego rodzaju artefakty z wyposażenia żołnierzy i na ich osobiste przedmioty codziennego użytku.
– Przedmioty, które odnaleźliśmy przy szczątkach poległych żołnierzy będą systematycznie przekazywane do Izby Tradycji Ziemi Strzegomskiej, gdzie będą świadectwem bolesnej historii tych ziem – dodaje dr Frąckowiak.
Do Tomkowic archeolodzy wrócą w marcu. Już dziś wiadomo, że zachowane plany ukazujące układ grobów nie do końca są aktualne. Wprawdzie na początku tak wyglądały pochówki, ale kiedy budowano kaplicę na cmentarzu, dwa rzędy grobów zostały już wówczas ekshumowane i przeniesione do jednego wspólnego grobu. Dzięki pomocy mieszkańców, którzy pamiętają te prace wytypowaliśmy miejsce, gdzie ten masowy grób prawdopodobnie się znajduje – mówi dr Frąckowiak.
Szczątki żołnierzy niemieckich odnalezione min. w Tomkowicach, podobnie jak te odnajdywane w innych miejscach, miały być pod koniec ubiegłego roku, a następnie w styczniu pochowane na cmentarzu wojennym żołnierzy niemieckich w Nadolicach Wielkich pod Wrocławiem. Pochówek nadal się jednak nie odbył. Cmentarz praktycznie jest bowiem zapełniony i są problemy z wytyczeniem nowych kwater. Z informacji, jakie dobiegają z Nadolic Wielkich wynika także, że nie ma jak na razie zgody władz samorządowych na wykupienie lub wydzierżawienie ziemi przez stronę niemiecką, aby powiększyć cmentarz.
Zakłada się, że pochówki szczątków żołnierzy odnalezionych w Tomkowicach odbędą się najwcześniej w marcu br.
Fundacja IDEA
7 LIKES
Skomentuj jako pierwszy!