Press "Enter" to skip to content

Serce Jezusowe w I Liceum Ogólnokształcącym w Świdnicy. Notatka z 1948 roku

Spread the love

Przeglądając archiwa odnaleźliśmy w katolickim piśmie Posłaniec Serca Jezusowego z czerwca 1948 roku interesującą informację, dotyczącą Państwowego Gimnazjum i I Liceum Ogólnokształcącego w Świdnicy.

Posłaniec Serca Jezusowego – miesięcznik wydawany przez Ruch Apostolstwa Modlitwy, wyd. czerwiec 1948 rok

Jest to wzmianka o tyle ciekawa, że dotyczy spraw wiary i pochodzi z okresu, tuż przed rozpoczęciem przez władze komunistyczne totalnej i bezpardonowej walki z Kościołem.

Jest też informacja unikalnym świadectwem krótkiego, powojennego okresu pewnego rodzaju wolności w kwestii wyznaniowej w latach 1945-1948 na Dolnym Śląsku. Pokazuje proces polonizacji i budowania nowej, lokalnej społeczności w Świdnicy, gdzie polska szkoła państwowa i tradycyjna, masowa religijność katolicka ściśle ze sobą współistniały, zanim zostały brutalnie rozdzielone przez system stalinowski.

Ponieważ kopia z oryginalnego pisma jest wskutek upływu blisko 80 lat bardzo słaba, cały tekst informacji prezentujemy poniżej:

POŚWIĘCENIE SZKOŁY NAJŚW. SERCU ZBAWICIELA W ŚWIDNICY

Idąc za wielką ideą Naszych Pasterzy, wzywających do poświęcenia rodzin Najśw. Sercu Jezusowemu, szkoła nasza (Państw. Gimn. i Liceum Ogólnokształcące im. J. Kasprowicza) wytyczyła sobie jako plan pracy na rok szkolny, objęcie wspomnianą akcją wszystkich rodzin szkolnych N. Sercu.

Prawie w każdą niedzielę coraz to nowa rodzina zgłasza się do poświęcenia rodziny i obrazu N. Sercu. W pierwsze piątki bardzo duży procent koleżanek i kolegów przystępuje do św. Sakramentów wspólnie. Częste wspólne adoracje N. Sakramentu połączone z głośną modlitwą dodają nam sił do pracy i sprawiają, że szkoła nasza jest jedną wielką rodziną, w której nikną wszelkie różnice. Łączy nas wiara. Szkołom, w których nie ma koleżeństwa, wesołości i pilności, radzimy serdecznie, by zaczęły od wzmożenia wśród siebie życia religijnego.

Punktem szczytowym naszego życia religijnego stało się poświęcenie naszej szkolnej rodziny N. Sercu po rekolekcjach, których był łaskaw nam udzielić O. Wrzeciono T. J. Cała szkoła bez wyjątku wzięła w nich udział i cała szkoła przystąpiła do Sakramentów. Rekolekcje te będą dla nas źródłem najmilszych wspomnień z naszej młodości i ławy szkolnej.

Niech żyje Chrystus Król!

Notatka zawiera kilka istotnych informacji z punktu widzenia historii społeczeństwa Świdnicy i samej szkoły.

Wydarzenie o którym wspomina autor notatki związane jest z listem pasterskim, ogłoszonym przez Episkopat Polski 1 stycznia 1948 roku, a dotyczącym osobistego poświęcenia się Najświętszemu Sercu Jezusowemu i intronizacji tegoż Serca w rodzinach. Jak wynika z informacji tego poświęcenia się Najświętszemu Sercu Jezusowemu dokonywały rodziny – „Prawie w każdą niedzielę coraz to nowa rodzina zgłasza się do poświęcenia rodziny i obrazu N. Sercu.” – ale nie tylko. Zapewne katechetom szkolnym i duszpasterzom należy przypisać ideę o której informuje notatka z Posłańca, gdzie jako rodzina potraktowana jest cała szkolna społeczność uczniów i nauczycieli i dla której  – „Punktem szczytowym naszego życia religijnego stało się poświęcenie naszej szkolnej rodziny N. Sercu (…)”.

Notatka o I Liceum Ogólnokształcącym w Świdnicy w miesięczniku Posłaniec Serca Jezusowego z czerwca 1948 roku

Dlaczego to wydarzenie było ważne dla społeczności i to nie tylko szkolnej? Pamiętać należy, że na tzw. Ziemie Odzyskane przyjeżdżali Polacy z różnych stron. Mieliśmy więc osadników między innymi z Kresów Wschodnich – Galicji i Wileńszczyzny, z Małopolski i Polski Centralnej, repatriantów z Francji i Polaków z azjatyckich republik ZSRR. Ten wielki konglomerat ludności charakteryzował się ogromnym zróżnicowaniem kulturowym i wnoszonymi do tworzącej się społeczności tradycjami. Poza tym przybyszów cechowało stosunkowo duże poczucie krzywdy – szczególnie związane z wykorzenieniem ich z rodzinnych stron, a także poczucie niepewności co do trwałości nowych granic i szans na skuteczne budowanie nowego życia na ziemiach przyłączonych do Polski. Tą niepewność czy też tymczasowość dało się odczuć u starszych pokoleń jeszcze wiele lat po wojnie. Dlatego istotnym elementem tworzenia nowej społeczności na zasiedlanych ziemiach, była kwestia integracji tego społeczeństwa.

Zdanie z cytowanego tekstu: „(…) szkoła nasza jest jedną wielką rodziną, w której nikną wszelkie różnice. Łączy nas wiara. (….)” doskonale oddaje wspomnianą ideę i potrzebę integracji. Dla władz kościelnych, ale nie tylko – bo i dla ogromnej części społeczeństwa to właśnie wspólna religia rzymskokatolicka mogła być potencjalnie najsilniejszym spoiwem, integrującym młodzież i ich rodziny, przybyłe z różnych stron dawnej Polski, ułatwiając im odnalezienie się w zupełnie nowej i całkowicie obcej dla nich, powojennej rzeczywistości Dolnego Śląska.

Wydarzenie w I LO wpisywało się w ogólnopolską akcję Episkopatu Polski, która rozpoczęła się od opublikowania wspomnianego listu pasterskiego z 1 stycznia 1948 roku. Po traumie wojny Kościół w Polsce widział w odnowieniu kultu Najświętszego Serca ratunek moralny dla Narodu i tarczę przed nadchodzącym komunizmem. Kulminacją tego ruchu w skali kraju był spektakularny Akt Poświęcenia Narodu Polskiego Sercu Jezusowemu, dokonany przez prymasa Augusta Hlonda 11 maja 1948 roku. Akt ten wpisywał się w Ruch Apostolstwa Modlitwy i kult Najświętszego Serca Jezusowego

Zdjęcie z informacji z Posłańca Serca Jezusowego wykonane z okazji poświęcenia się szkolnej rodziny Sercu Jezusowemu (jakość poprawiona przez sztuczną inteligencję)

Ruch Apostolstwa Modlitwy było globalnym stowarzyszeniem religijnym, tradycyjnie prowadzonym przez zakon Jezuitów, który w przedwojennej Polsce cieszył się ogromną popularnością. Wydawał on między innymi słynny i cytowany wcześniej miesięcznik Posłaniec Serca Jezusowego. Obecnie oficjalnie funkcjonujące jako Papieska Światowa Sieć Modlitwy.

W prezentowanej notatce znajdujemy też informację, że rekolekcje dla młodzieży szkolnej prowadził „O. Wrzeciono T. J.”. „O” to skrót od słowa „Ojciec”, a litery „T.J.” oznaczają Societas Jesu – Towarzystwo Jezusowe czyli Jezuitów. Jak powszechnie wiadomo z historii, obecność Jezuitów w Świdnicy posiadała wielowiekowe tradycje i po II wojnie światowej ponownie włączyli się oni w odbudowę polskiego życia duchowego na tych terenach. Dawni, przedwojenni misjonarze ludowi i rekolekcjoniści jezuiccy objeżdżali placówki oświatowe, by poprzez masowe sakramenty i rekolekcje scalać młode pokolenia.

Na zdjęciu, którego jakość została poprawiona przez AI, widać dwóch duchownych w centrum kadru, obok nauczycieli i pracowników szkoły. Młodszy z nich to ksiądz Stanisław Kluz, który przynajmniej od 1946 roku pełnił funkcję katechety i prefekta w Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Świdnicy. Z uwagi na jego dramatyczne, powojenne losy poświęcone zostanie mu osobne opracowanie. Drugim duchownym widocznym na zdjęciu jest Jezuita – ojciec Józef Wrzeciono. Był polskim duchownym katolickim i zakonnikiem z Towarzystwa Jezusowego. W czasie II wojny światowej przebywał w klasztorze Jezuitów w Starej Wsi pod Brzozowem. Angażował się tam w konspiracyjną edukację młodzieży, działając jako nauczyciel historii oraz geografii. Wykładał również historię Kościoła.

Pierwszy sztandar Gimnazjum i I Liceum Ogólnokształcącego w Świdnicy, który zaginął. Z lewej strony widoczny drugi dyrektor szkoły Zygmunt Żytkowski

W czerwcu 1945 roku przybył wraz z dwoma innymi Jezuitami – o. Ambrożym Miozgą i o. Stefanem Grabkim do Ścinawki w Kotlinie Kłodzkiej. Organizował życie religijne m.in. w słynnym sanktuarium w Wambierzycach. W 1948 roku o. Józef Wrzeciono opuścił zakon Jezuitów i rozpoczął posługę w strukturach diecezjalnych na Pomorzu, obejmując m.in. funkcje proboszcza w parafii w Żuławce. Przebieg jego pracy duszpasterskiej po 1957 roku oraz miejsce, w którym spędził emeryturę i zmarł, znajdują się w wewnętrznych, zamkniętych archiwach diecezji gdańskiej lub elbląskiej lub w Archiwum Towarzystwa Jezusowego w Krakowie, gdzie przechowywane są  akta personalne dawnych członków zakonu.

Kolejnym ciekawym elementem widocznym na zdjęciu – chociaż niestety, zwinięty, – jest pierwszy sztandar szkoły, który poświęcono 27 kwietnia 1947 roku. Być może osobą, która trzyma sztandar jest Bogdan Krawczyk, pierwszy chorąży szkoły, wówczas uczeń II klasy. Więcej informacji o tym sztandarze, który niestety zaginął, można znaleźć tutaj: Kto pociął i gdzie jest sztandar?

Notatka odnaleziona w miesięczniku Posłaniec Serca Jezusowego przypomina o wydarzeniu mało znanym w historii szkoły i niewątpliwie stanowi cenne jej uzupełnienie.

Andrzej Dobkiewicz (Fundacja IDEA)

3 LIKES

Skomentuj jako pierwszy!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Mission News Theme by Compete Themes.