Adolf Heinrich Wilhelm von Scholz był pruskim ministrem finansów i reformatorem sytemu finansowego Cesarstwa Niemiec. Urodził się 1 listopada 1833 r. w Świdnicy.
Pochodził z rodziny urzędniczej i prawniczej, która dopiero w XVII w. osiadła w Świdnicy i posiadała kamienicę przy ulicy Grodzkiej 3. Jego ojciec Franz Albert Moritz Scholz był słynnym lekarzem, który w 1883 r. za swe zasługi podniesiony został do stanu szlacheckiego i od tej pory rodzina posługiwała się predykatem „von” przed nazwiskiem. Ze wspomnień syna Adolfa von Scholza wiadomo, iż jego słynny ojciec uczęszczał do świdnickiego gimnazjum ewangelickiego, którego budynek wznosi się do dziś na placu Pokoju (tzw. Lutherheim). Tu podziwiał też często jednego ze starszych uczniów szkoły, mianowicie Moritza hrabiego von Strachwitza, którego czarny koń stał przywiązany do drzewa, oczekując na koniec zajęć swego pana i właściciela. Tu również znienawidził na całe życie odgłos bicia dzwonów, które towarzyszyły wszystkim zajęciom (uderzano w nie podczas tzw. „ostatniej drogi” każdego zmarłego).
Okres młodości von Scholza przerywany był wyjazdami do Wrocławia, Starego Jawornika, skąd pochodziła jego matka – nadal mieszkała tam jej rodzina nosząca nazwisko Thiel, jak również wypadami w pobliskie góry. W wieku 18 lat wyjechał on do Berlina, gdzie rozpoczął studia prawnicze na tamtejszym uniwersytecie. W stolicy Prus przepojonej pruskimi tradycjami militarystycznymi zaciągnął się jako ochotnik do Regimentu Przybocznego Gwardii Cesarza Franciszka, który oddany był na potrzeby młodego następcy tronu pruskiego, księcia Wilhelma (późniejszego cesarza Wilhelma I).
W latach 1864-1871 był pułkownikiem 49. pułku kawalerii, a po wojnie francusko-pruskiej 1870-1871 odszedł z wojska. Ze względu na zły stan zdrowia i inne przypadłości, w tym wadę wzroku (był krótkowidzem), nie mógł kontynuować kariery wojskowej. Swe studia prawnicze kontynuował natomiast z wielką pasją na uniwersytecie w Bonn, gdzie kształcił się pod kierunkiem słynnego Ernsta Moritza Arndtsa. Tu odkrył w sobie szczególne zainteresowania do poznawaniu gwiazdozbiorów i innych ciał niebieskich, czyli astronomii.
Studia prawnicze ukończył jednak w Berlinie – jego promotorem był prof. dr Heydemann, ówczesna sława w dziedzinie prawa państwowego i prywatnego. Swą pracę zawodową rozpoczynał jako asesor sądowy w Gdańsku, następnie pracował na tym samym stanowisku w Opolu. Dostrzeżony wkrótce jako znakomity prawnik, znalazł pracę u boku nadprezydenta Prowincji Śląskiej von Schleinitza we Wrocławiu. Jego działalność zawodowa nie ograniczała się bynajmniej do pracy na Śląsku. Zatrudniony bowiem został w Ministerstwie Wyznań w Berlinie, a dodatkowo kilkakrotnie pełnił funkcję posła do Reichstagu, będąc wybieranym przez swych rodaków na Śląsku. Reprezentował konserwatywne kręgi pruskiego społeczeństwa. Po siedmiu latach działalności w Ministerstwie Wyznań powołany został przez von Camphausena na radcę ministerialnego w pruskim Ministerstwie Finansów. Tu szybko pokonywał kolejne szczeble kariery. Błyskawicznie też zauważony został przez człowieka, który miał tworzyć historię XIX wieku – żelaznego kanclerza – Ottona von Bismarcka. Już w 1880 r. mianowany został pierwszym sekretarzem tworzącego się właśnie nowego ministerstwa finansów. Dwa lata później był już ministrem finansów państwa pruskiego. Urząd ten pełnił do 1890 r., a Bismarck miał w zwyczaju mówić o nim nie inaczej, tylko Der eintzige Finanzminister (Jedyny w swym rodzaju minister finansów). Nic dziwnego. Był on bowiem odpowiedzialny za politykę skarbową zjednoczonych Niemiec, a tym samym twórczo wpływał na politykę zagraniczną i wewnętrzną prowadzoną przez żelaznego kanclerza. Bez jego udziału nie można by przeprowadzić takich reform jak chociażby pierwszych w Europie ustaw socjalnych, czy też głębokich reform systemu podatkowego.
Adolf von Scholz reprezentował nowoczesny pogląd, iż obywatele powinni płacić podatki pośrednie nakładane na towary, zaś ich osobiste obciążenie powinno być zmniejszone do minimum. Wraz z upadkiem rządu Bismarcka pod panowaniem Wilhelma II zakończyła się kariera urzędnicza Adolfa von Scholza. Kolejne trzydzieści cztery lata swego życia spędził na swym majątku w Seeheim w pobliżu Konstancji. Tu obchodził jeszcze jubileusz złotych godów ze swą małżonką Anną z domu Mentzel oraz swe dziewięćdziesiąte urodziny. Tu wreszcie w starczym wieku pracował nad swą autobiografią, która została wydana drukiem w 1922 roku w Stuttgarcie pod tytułem „Przeżycia i rozmowy z Bismarckiem”. Adolf von Scholz zmarł 20 marca 1924 r. w swoim majątku Seeheim w wyniku infekcji płuc. Pochowany został z dala od swej śląskiej ojczyzny na małym cmentarzu w Allmannsdorf w pobliżu Konstancji na południu Niemiec. Na zakończenie warto dodać, że do 1941 roku imię Adolfa von Scholza nosiła obecna ulica Główna.
Sobiesław Nowotny
Adolf Heinrich Wilhelm von Scholz ożenił się z Anne z domu Menzel (ur. 1847 r., zmarła w wieku 91 lat w 1938 r.). Z tego związku urodziła się trójka dzieci: Wilhelm von Scholz (17.07.1874 Berlin – 29.05.1969 Konstanz) – doktor filozofii; Carl Otto Heinrich von Scholz (??-??); Carl Wilhelm von Scholz (??-??) – pisarz. AD
4 LIKES
Skomentuj jako pierwszy!