Kamienne słupki graniczne lasów miejskich Świdnicy

W lasach, które niegdyś były własnością Świdnicy można napotkać kamienne słupki graniczne. Na jeden z takich kamieni z herbem Świdnicy natrafiono w 1986 roku na skraju lasu, w pobliżu dawnej leśniczówki w Lutomi Górnej (obecnie dom pod numerem 94).

Oznaczał on granicę lasów miejskich. Niestety, około 10 lat później, na początku lat 90. XX wieku słupka już nie było, gdyż został ukradziony. Odnaleziony został wprawdzie przy okazji inny słupek graniczny lasów miejskich Świdnicy, niestety znajdował się on we wtórnej lokalizacji.

W przeszłości, w przeciągu kilku wieków, Świdnica pozyskała szereg obszarów leśnych. Pierwszy z nich miała otrzymać w 1259 roku od księcia wrocławskiego Henryka III Białego w podziękowaniu za zbrojną pomoc udzieloną jemu w walkach z bratem Bolesławem II Rogatką przez zbrojny hufiec mieszczan. Ich wódz miał nawet otrzymać za wykazane męstwo szlachectwo. W 1276 roku książę wrocławski Henryk IV Probus (syn Henryka III) potwierdził to nadanie miastu. Las ten był zwany Lasem Mieszczańskim (Bürger-Wald) i znajdował się na północ od dzisiejszej drogi prowadzącej z Lubachowa do osady Złoty Las i zarazem na wschód od drogi z tej ostatniej miejscowości do Modliszowa.

W 1351 roku miasto zakupiło las od spadkobierców Johanna von Schwenkenfelda, był on zwany Złotym Lasem (niem. Goldener-Wald). Warto dodać, że również las na zachód od drogi z osady Złoty Las do Modliszowa i równocześnie na północ od drogi do Dziećmorowic nosił własną nazwę – zwano go Lasem Szpitalnym (Hospital-Forst). Obecnie cały opisany obszar nosi nazwę Złoty Las.

W następnych wiekach Świdnica nabyła kolejne obszary leśne. W 1908 roku posiadały one łączną powierzchnię 1600,72 ha (16,7 km²). Znajdowały się one w pobliżu Lutomi Górnej (pierwszy las w jej okolicy zakupiono w 1491 roku), Witoszowa i Modliszowa. Na przełomie 1909/1910 roku miasto z lasów osiągnęło 76.793,18 marek czystego dochodu (sztuczna inteligencja obliczyła, że może to być dzisiaj, bardzo szacunkowo, około 670.000 euro).

W 1863 roku w lesie w pobliżu Lutomi Górnej, nad potokiem Miła, zbudowano tartak (Brettschneidemühle) do cięcia pni na deski. Wielkie koło młyńskie o średnicy kilkunastu metrów było napędzane wodą. Wspomniany młyn na dawnych widokówkach nosi nazwę Waldmühle. Niestety, nie ma obecnie po nim żadnego śladu, można jednak jego położenie odnaleźć na dawnych niemieckich mapach topograficznych. Niecałe 300 m od tego miejsca, przy czerwonym szlaku znajduje się pozostałość stawu z groblą, w którym spiętrzano wodę – zapewniano w ten sposób odpowiedni przepływ i siłę nurtu wody. Jest on na pewno związany z tartakiem.

W lasach na wspomnianym obszarze jest więcej słupków granicznych. Na jednym z nich, w pobliżu Bystrzycy Górnej, znajdują się litery CEMGvH – inicjały Conrada Ernesta Maximiliana Hrabiego (literka G=Graf=hrabia) von Hochberga, który w 1735 roku stał się właścicielem Bystrzycy Górnej; datę 1738 oraz  GR.v.P. – oznaczają grafa (hrabiego) von Pücklera (1795 roku włości w Bystrzycy Górnej zakupił Carl Franz Erdmann von Pückler) i datę 1838. Natomiast w lesie nad tzw. Kroacką Studzienką znajduje się tajemniczy kamień z datą 1827, literą B oraz krzyżem z dwoma poprzecznymi belkami. Nie wiadomo, czy był to znak graniczny, czy też upamiętnienie jakiegoś wydarzenia.

Wiesław Rośkowicz

5 LIKES